ابوالقاسم رادفر

مقدمه 9

مناقب علوى در آئينه شعر فارسى ( فارسي )

مقدمه ادبيات گرانسنگ فارسى از دورانهاى پيشين تاكنون همواره فراز و فرودهاى بسيارى را پشت سر گذاشته و در درازناى تاريخ طولانى خود ، همواره با تأثير و تأثّرها و داد و ستدهاى فراوانى روياروى بوده است . دستاوردهاى علمى ، فرهنگى ، ادبى ، هنرى و ديگر مواريث گرانبهاى ما ، خود مىتواند گوياى گوشه‌هايى از سهم ارزشمند تلاش‌هاى فكرى مردم اين كهن مرز و بوم در عرصهء فرهنگ و تمدّن جهانى باشد كه فعلا مجال بحث آن فراهم نيست . اگر چه اين نكته را نبايد فراموش كرد كه ايران نيز از سپيده دمان تاريخ تا امروز در مقاطعى از دوران‌هاى خود همواره تحت تأثير برخى فرهنگ‌ها قرار گرفته كه حيات فرهنگى ، به ويژه حوزه زبان و ادبيات ما ، يكى از آنهاست . البتّه در همان عصرها هم ايران تنها يك كشور اثر پذير نبوده ، بلكه تأثيرگذار هم بوده است و مشتركات فرهنگى ايرانى - اسلامى سده‌هاى نخستين اسلامى گواه اين حقيقت است . يكى از مهم‌ترين عوامل تأثيرگذار ، اسلام و فرهنگ اسلامى - قرآنى است كه بيشترين سهم را در تغيير ساختار و محتواى زبان و ادبيات و فرهنگ ما داشته است . چون بحث ما فعلا موضوع تأثيرپذيرى و تأثيرگذارى ادبيات فارسى در دورهء اسلامى از آغاز آن ( نيمه سدهء سوم هجرى ) تاكنون در ابعاد گوناگون نيست از آن درمىگذريم زيرا اين خود حديث مفصّلى دارد و خارج از حوزهء كار ماست . امّا آنچه در اين جا گفتنى است - آن هم به اجمال - تأثير كلام امام على ( ع ) در اشعار برخى از شاعران پارسىگوى ايرانى است كه در طول بيش از يك هزار و يك صد سال همواره از درياى پر فيض و جوشان كلام مولاى خود - البتّه با فراز و فرودهايى - بهره‌ها